گيوه سنتی انواع گوناگوني دارد

زیره گیوه را گیوهکشها از چند لایه چرم خالص و به صورت آجدار میسازند. بعد از انتخاب سایز موردنظر کاشی بند زیر آن را باز کرده، کفه آن را با سبزه مالش داده تا شیره سبزه در بافت کفه نفوذ کند سپس آن را پوشیده و هر چند مدت باید بهصورت لنگه به لنگه پوشید تا فرم و مدل آن به هم نخورد و همچنان زیبا بماند. موضوع بسیار مهم و حائز اهمیت آن است که از نظر زیستمحیطی هیچ نوع آلودگی محیط بعد از استفاده آن ایجاد نمیشود، چون مواد مصرفی آن کاملا طبیعی است و در خاک کمتر از یکسال تجزیه و به عناصر طبیعی خود تبدیل میشود در حالی که سایر پایافزارها چند سال طول میکشد که تجزیه شود. ۲- پیکینهگی کسی که دارای تخصص و مهارت است و به مرحله استادی نزدیک است.

نکته جالب در خلق گیوه ملکی این است که این نوع کفش شبیه هم ساخته شده و چپ و راست ندارد. این کفش در انواع مختلف و مدل های گوناگونی ساخته می شود، و امروزه دوباره مد شده است. کلاش تنها پایافزاری است که دارای خط تقارن است به این معنی که چپ و راست برای آن نیست و برای حفظ این فرم و مدل باید هرچند مدت کلاش را راست و چپ یا چپ و راست پا کرد. زیرهی این مدل از کتان و چرم تشکیل میشود. مواد اولیه مورد نیاز برای کلاش، پارچه نخی مانند متقال، چلوار، نخ تابیده شده نمره، لایه، پوست، یا چرم گاو است. تمام موادی که در تولید گیوه به کار می رود در اصل ضایعات چرم، نخ قالی، نخ پنبه ای و نخ ابریشم است، همچنین رویه پاپوش یا گیوه هم با سوزن دوزی توسط خانم های هنرمند ایرانی بافته می شود و در قسمت کف آن هم که زیره نامیده می شود از پارچه، چرم و یا لاستیک استفاده می شود.

گیوه تخت آجیده، گیوهای است که کف تخت آن با نخ پرک، آج خورده است و از استحکام زیادی برخوردار است بهگونهای که در زمستان و تابستان و روی یخ و سنگ محکم به زمین میچسبد و در شرایط طبیعی منطقه و نوع فعالیت کوهستانی کارآیی دارد. آستر گیوه در اکثر موارد از جنس متقال است. ۳- کلاشگر که استاد و معمولاً صاحب کارگاه است برش و پرداخت و تکمیل تخت گیوه و بهطور کلی موارد حساس و دقیق کار را انجام میدهد. رنگ تخت یا کف گیوه عمدتاً سیاه یا بنفش است. و مهمترین قسمت، قسمت زیرین گیوه است که فقط نوع گیوه ملکی دارای قسمتی اضافه در کف خود دارد که به رنگ سیاه یا بنفش است و از نخهای محکم به هم تنیده شده، ساخته شده است. تخت گیوه که همان کف گیوه محسوب میشود از پارچههای محکم و به هم تنیده شده ساخته میشود و از استقامت بالایی برخوردار است.

این هنر با قدمتی بیش از دو هزار سال مختص مناطق کردستان بوده است و پایافزار این منطقه شناخته شده که قبلا در دو طرح ساخته میشده است. اما در مناطق اورامان با توجه به صعبالعبور بودن این منطقه و عدمتاثیر صنایع جدید، این هنر در این منطقه محفوظ ماند تا اینکه با عنایت و همکاری سازمان صنایعدستی کردستان در سالهای اخیر، این هنر صنعت مجددا پا به عرضه وجود گذاشت و مورد توجه جهانیان قرارگرفته است. پیادهروی با کلاش متناسب با فرم و مرفولوژی پاهاست، کفه آن و قسمت سینه گود پا برآمده و در پاشنه پا برجسته این فرم باعث رفع خستگی و عدم خستهشدن پاها هنگام پیادهروی میشود. کلاش را با آب سرد و پودر لباسشویی میشویند، بلافاصله دوعدد بطری شیشهای یا قالب کفش را داخل آن قرار میدهند و سپس قسمت بیرونی آن را میشویند، بعد از خشکشدن بطریها را بیرون میآورند. تخت گیوه به قسمت زیرین آن که با زمین تماس دارد اطلاق میشود.