گیوه ، گیوه دوزی ، گیوه بافی

قرار میگرفت در سالهای اخیر به سبب رواج کفش ماشینی و جایگزین شدن آن بهجای پایافزارهای قدیمی در اکثر مناطق ایران رونق و اعتبار دیرین را از دست داده و صنعتگران شاغل نیز بهعلت کمی درآمد و کاهش تقاضا در این رشته به مشاغل دیگر روی آوردهاند، ولی زیبایی، تنوع و طرحهای متعدد گیوه آنچنان است که هنوز هم متقاضیان فراوانی دارد و از استقبال قابلتوجهی در فصول بهار و تابستان برخوردار است. گیوه، پاپوش سنتی زیبایی است که در اصطلاح محلی مردم کُردستان به آن کلاش می­ گویند؛ کلاش بخشی از زندگی و فرهنگ مردم کرد است و در مناطق مختلفی از جمله مریوان از رونق بسیار ویژه ­ای برخوردار است. در سالهای اخیر به دلیل رواج کفش ماشینی و جایگزین شدن آن به جای پای افزارهای قدیمی، گیوه در اکثر مناطق ایران رونق و اعتبار دیرین را از دست داده و صنعتگران شاغل نیز به علت کمی درآمد و کاهش تقاضا به مشاغل دیگر روی آوردهاند ولی زیبایی و تنوع وطرحهای متعدد باعث شده گیوه هنوز هم دارای متقاضیان فراوانی باشد و استقبال قابل توجهی در بهار و تابستان از آن شود.

اگرچه امروزه به گیوه بیشتر به عنوان پایپوش قدیمی نگاه میشود و کفشهای پلاستیکی و چرمی جای آن را گرفتهاند ولی هنوز در بسیاری از مناطق ایران بهترین پایافزار است. به جای گله دارم داستون میرونم! بعداً، براساس داستانههای شاهنامه گفته شد که وقتی گیو در جستجوی سیاوش (نوه کیکاووس) و مادرش فرنگیس بود، به تورکستان رفت که هفت سال در جستجوی سیاوش در آن مکان سرگردان بود. بنا به افسانههای تاریخی نخستین انسانی که موفق به ساختن گیوه شد، سرداری از سرداران ایران باستان به نام گیو پسر گودرز و داماد رستم جهان پهلوان بود که همین امر باعث آن شد تا بر این پایپوش دستساز، نام گیوه را بگذارند. بنا به افسانههای تاریخی نخستین انسانی که در اثر نیاز موفق به ساختن و تهیه گیوه شد سرداری از سرداران ایران باستان به نام «گیو» پسر گودرز و داماد رستم جهان پهلوان بود که همین امر باعث شد تا این پایپوش دستساز، نام گیوه را صاحب شود.

این شاید ساده به نظر برسد، اما یک رویکرد مثبت واقعاً منجر به اقدام مثبت شده و در نهایت منجر به تغییرات مثبت خواهد شد. تحقق خودکفایی اقتصادی با درک شرایط و امکانات و توجه به اولویت های فرهنگی و ضرورتهای اجتماعی قابل دست یابی است، در این رهگذر صنایع دستی و محصولات آن دارای بار فرهنگی خاصی است و با در نظر گرفتن ابعاد فرهنگی این محصولات، توجه به تنوع تولیدات روستایی و گسترش آنها، یکی از اقدامات بنیادی برای خوکفایی نسبی، حمایت از صنایع دستی و گسترش آن است. گیوه را باید یکی از جالبترین و ارزندهترین صنایعدستی روستایی ایران دانست. گیوه را باید یکی از جالبترین و ارزندهترین صنایع دستی روستایی ایران دانست. گیوه یا «کلاش» پایافزاری راحت، مقاوم و ارزان است که در جوامع کوچنشین، روستایی و شهرنشین مورد استفاده قرار میگیرد، سادگی ابزار کار و در دسترس بودن مواد اولیه برای تولید آن، وجود گذرگاههای صعبالعبور مناطق کوهستانی کردستان، باختران و فارس، کم بودن راههای ارتباطی ماشین رو، نوع معیشت مبتنی بر دامداری و کشاورزی و ضرورت تحرک فراوان در فصول سهگانه بهار و تابستان و پاییز (که فصلهای کار هستند) پاافزاری میخواهد که سبک، راحت، مقاوم، خنک و در عین حال ارزان باشد و خود عشایر، روستاییان، جوامع شهری و نیمه شهری با امکانات موجود در منطقه قادر به تولید آن باشند.

در واقع گیوه تاریخ دقیق و مدونی ندارد، اما جزء اولین پاپوشهای سنتی بشر است که انسان مبتکر دوران گذشته با بهرهگیری از مواد اولیه فراوان و ارزانقیمت در دسترس طبیعی و ذوق سرشار خویش اقدام به تولید این دستساخته کرده است که توان مقابله با گذرگاههای صعبالعبور و تاب مقاومت در مناطق کوهستانی و سنگلاخی را داشته باشد و درعین حال سبک و راحت باشد. به همین دلیل است که کلاش، سبک وزن، نرم و انعطافپذیر و مناسب برای مناطق کوهستانی است. قسمت اول رویه گیوه که از پنبههای مخصوص در زبان لری به نام (شلیق) که کارهای زیادی هم روی آن انجام گرفته و به رنگ سفید و خیلی نرم است ساخته میشود. نوعی گیوه که مخصوص قوم بختیاری است، گیوه ملکی نام دارد. به این ترتیب که پود آن از این پارچهها و به شکل نوارهایی نازک تهیه میشود و تار آن از پوست گاو است، همچنین پنجه و پاشنه تخت را نیز از پوست گاو تهیه کرده و بعد از اتصال تار و پود به هم، دور آن را حاشیه زده و اضافات آن را میبُرند و تخت درست میکنند که به آن «تخت کهنهای» یا«تخت ملکی» میگویند.