7 نکته برای تهیه گیوه اصل و مرغوب

رنگ گیوه به طور سنتی سفید است، ولی ممکن است در رنگهای مختلف اعم از آبی، قرمز، مشکی، قهوهای و موارد دیگر نیز تولید شود. گیوه زنانه آبی، قرمز این مدل از گیوه زنانه دارای پاشنه می باشد. رویه این گیوه تماماً از جنس پنبه بافته شد.. اینگونه گیوه ها به دست زندانی ها نیز بافته می شود که برخی رویه ها به رنگ مشکی و از جنس نخ پلاستیکی است. نوعی گیوه که مخصوص قوم بختیاری است، گیوه ملکی نام دارد. تولید گیوه در استان های فارس ، اصفهان ، چهارمحال و بختیاری ، کرمانشاه و زنجان بسیار رواج دارد.

وجود نیروی کار در دسترس، موجب رواج پیشه گیوهکشی در کردستان به ویژه در ناحیه اورامانات شده است. حتی در برخی استان ها مانند کردستان و کرمانشاه گیوه در صدر صادرات صنایع دستی قرار دارد. امروزه گیوه در نجف آباد در معدود مغازه ها دیده می شود. پاره ای از این مواد را گیوه کشان بدون اینکه کاری روی آن انجام دهند به کار می برند مثل پیه، نخ قرقره، چرم دباغی شده گاومیش (که فقط دوربری می شود)، رنگ (رنگ شیمیائی آماده شده در کارخانه) کف های پلاستیکی که در کارخانه های تهران تهیه می شود، میخ سیاه بنفش، کتیرا (که فقط در آب می خیسانند)، چسب و نخ قرقره. به این ترتیب که پود آن از این پارچهها و به شکل نوارهایی نازک تهیه میشود و تار آن از پوست گاو است، همچنین پنجه و پاشنه تخت را نیز از پوست گاو تهیه کرده و بعد از اتصال تار و پود به هم، دور آن را حاشیه زده و اضافات آن را میبُرند و تخت درست میکنند که به آن «تخت کهنهای» یا«تخت ملکی» میگویند.

در واقع گیوه تاریخ دقیق و مدونی ندارد، اما جزء اولین پاپوشهای سنتی بشر است که انسان مبتکر دوران گذشته با بهرهگیری از مواد اولیه فراوان و ارزانقیمت در دسترس طبیعی و ذوق سرشار خویش اقدام به تولید این دستساخته کرده است که توان مقابله با گذرگاههای صعبالعبور و تاب مقاومت در مناطق کوهستانی و سنگلاخی را داشته باشد و درعین حال سبک و راحت باشد. گیوه یا «کلاش» پایافزاری راحت، مقاوم و ارزان است که در جوامع کوچنشین، روستایی و شهرنشین مورد استفاده قرار میگیرد، سادگی ابزار کار و در دسترس بودن مواد اولیه برای تولید آن، وجود گذرگاههای صعبالعبور مناطق کوهستانی کردستان، باختران و فارس، کم بودن راههای ارتباطی ماشین رو، نوع معیشت مبتنی بر دامداری و کشاورزی و ضرورت تحرک فراوان در فصول سهگانه بهار و تابستان و پاییز (که فصلهای کار هستند) پاافزاری میخواهد که سبک، راحت، مقاوم، خنک و در عین حال ارزان باشد و خود عشایر، روستاییان، جوامع شهری و نیمه شهری با امکانات موجود در منطقه قادر به تولید آن باشند.

قرار میگرفت در سالهای اخیر به سبب رواج کفش ماشینی و جایگزین شدن آن بهجای پایافزارهای قدیمی در اکثر مناطق ایران رونق و اعتبار دیرین را از دست داده و صنعتگران شاغل نیز بهعلت کمی درآمد و کاهش تقاضا در این رشته به مشاغل دیگر روی آوردهاند، ولی زیبایی، تنوع و طرحهای متعدد گیوه آنچنان است که هنوز هم متقاضیان فراوانی دارد و از استقبال قابلتوجهی در فصول بهار و تابستان برخوردار است. دستگاههای ماشینی صنعتی تا به امروزه در تولید انبوه گیوه ها ورود پیدا نکرده و این مطلب به این معنی نیست که نخواسته باشند و تلاش در جهت ورود به تولید رویه و زیره گیوه نشده باشد بلکه تا به امروزه نتوانسته اند توسط دستگاههای ماشینی گیوه ببافند و مانند فرش ماشینی در تولید این صنعت خود را نشان دهند. در سالهای اخیر به دلیل رواج کفش ماشینی و جایگزین شدن آن به جای پای افزارهای قدیمی، گیوه در اکثر مناطق ایران رونق و اعتبار دیرین را از دست داده و صنعتگران شاغل نیز به علت کمی درآمد و کاهش تقاضا به مشاغل دیگر روی آوردهاند ولی زیبایی و تنوع وطرحهای متعدد باعث شده گیوه هنوز هم دارای متقاضیان فراوانی باشد و استقبال قابل توجهی در بهار و تابستان از آن شود.